İslami Turlar İçerik Ekibi
Dinî Rehber Editörü · İlmihal ve siyer kaynaklarına dayalı ibadet rehberliği; Diyanet yayınları referanslı
İçindekiler9 bölüm
Hızlı Cevap Hicri aylar sırasıyla Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce'dir. Her ay hilale göre 29 veya 30 gün sürer; hicri yıl 354 ya da 355 gündür. Takvim, hicret olayını başlangıç kabul eder.
| Konu | Değer |
|---|---|
| Ay sayısı | 12 |
| Ay uzunluğu | 29 veya 30 gün (hilale bağlı) |
| Yıl uzunluğu | 354 veya 355 gün |
| Miladi takvimle fark | Yılda yaklaşık 11 gün |
| Haram ay sayısı | 4 (Zilkade, Zilhicce, Muharrem, Recep) |
| Başlangıç | Hicret olayı; takvim Hz. Ömer döneminde düzenlendi |
Hicri Ay Adlarını Bilmek Neden İşe Yarar?
Umre programlarında sık görülen "Şevval dönemi" gibi bir ibarenin hangi aya denk geldiğini bulmak için hicri ayların sırasını bilmek gerekir. Miladi takvimdeki karşılık her yıl değiştiği için önceki yıllara ait tarihler yol göstermez.
Bunun nedeni, dinî günlerin ve hac takviminin hicri aylara göre belirlenmesidir. Umre programları da dönemleri çoğu zaman Şaban, Ramazan, Şevval gibi hicri ay adlarıyla anar. Ay adlarını ve sıralarını bilmek, programların hangi döneme denk geldiğini anlamayı kolaylaştırır.
Hicri Takvim Nedir?
Hicri takvim, ayın hareketine dayanan ve Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç kabul eden kamerî takvimdir. Takvim, hicretten yıllar sonra Hz. Ömer döneminde resmî biçimde düzenlenmiş ve hicretin gerçekleştiği yılın Muharrem ayı birinci yılın başı sayılmıştır.
Hicri ayda gün sayısı hilalin görülmesine bağlıdır; ay 29 veya 30 gün sürer. Bu yapı, hicri yılı miladi yıla göre 10-11 gün kısaltır. Kur'an-ı Kerim'de Tevbe suresinin 36. ayetinde ayların sayısının on iki olduğu ve bunlardan dördünün haram ay olduğu bildirilir (TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hicrî Takvim" maddesi).
Kısa soru: Hicri takvim ile Rumi takvim aynı mıdır? Hayır. Hicri takvim kamerî (ay esaslı), Rumi takvim ise şemsî (güneş esaslı) bir takvimdir; ikisi farklı hesaplara dayanır.
Hicri Aylar Sırasıyla Nelerdir?
Hicri aylar sırasıyla Muharrem ile başlar ve Zilhicce ile biter. Aşağıdaki tablo, her ayın adını, sözlük anlamını ve takvimdeki konumunu gösterir.
| Sıra | Ay adı | Sözlük anlamı | Öne çıkan özellik |
|---|---|---|---|
| 1 | Muharrem | Haram kılınan, saygı gösterilen | Hicri yılın ilk ayı; haram aylardandır |
| 2 | Safer | Sarı; boşalma | Yolculuk mevsimiyle ilişkilendirilir |
| 3 | Rebiülevvel | İlk bahar | Mevlid Kandili bu ayın 12. gecesindedir |
| 4 | Rebiülahir | Son bahar | Bahar döneminin ikinci ayı |
| 5 | Cemaziyelevvel | İlk donma ayı | Kış dönemini adlandırır |
| 6 | Cemaziyelahir | Son donma ayı | Kış döneminin ikinci ayı |
| 7 | Recep | Yüceltme, saygı gösterme | Üç ayların ilki; haram aylardandır |
| 8 | Şaban | Dağılma, ayrılma | Berat gecesi bu ayın 15. gecesindedir |
| 9 | Ramazan | Yakıcı sıcak | Oruç ayı; Kadir Gecesi bu aydadır |
| 10 | Şevval | Kalkma, yükselme | Ramazan Bayramı bu ayın başındadır |
| 11 | Zilkade | Oturma sahibi | Haram aylardandır; hac hazırlık ayıdır |
| 12 | Zilhicce | Hac sahibi | Hac ve Kurban Bayramı bu aydadır |
Ay adlarının sözlük anlamları, takvimin adlandırıldığı dönemdeki iklim ve toplumsal düzenle ilişkilidir. Kamerî takvim mevsimlerle sabit bağ kurmadığı için bu adlar bugün mevsimsel bir karşılık taşımaz; Ramazan adı "yakıcı sıcak" anlamına gelse de ay her mevsime denk gelebilir.
Uzman notu Umre programlarının tarihleri Türkiye'de çoğunlukla miladi takvimle, dönem adları ise hicri aylarla verilir. İki takvim arasındaki yaklaşık 11 günlük kayma, aynı miladi ayın farklı yıllarda farklı hicri aylara denk gelmesine yol açar; bu nedenle program tarihinin hangi hicri aya düştüğü her yıl yeniden kontrol edilmelidir.
Haram Aylar Hangileridir?
Haram aylar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep'tir. Ayların sayısının on iki ve bunlardan dördünün haram ay olduğu Tevbe suresinin 36. ayetinde bildirilir; bu dört ayın adları ise hadislerde sayılır (Buhârî, "Bed'ü'l-halk"; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Haram Aylar"). Bu aylarda savaş yasaklanmıştır. Üçü art arda (Zilkade, Zilhicce, Muharrem), biri tek başınadır (Recep).
| Haram ay | Takvimdeki sırası | Konumu | İlişkili ibadet |
|---|---|---|---|
| Zilkade | 11 | Art arda üçlünün ilki | Hac yolculuğu hazırlığı |
| Zilhicce | 12 | Art arda üçlünün ikincisi | Hac, Arafat vakfesi, Kurban |
| Muharrem | 1 | Art arda üçlünün üçüncüsü | Aşure orucu |
| Recep | 7 | Tek başına | Üç ayların açılışı, nafile oruç |
Haram ayların üçünün hac mevsiminin çevresinde toplanması, hac yolculuğunun güvenli biçimde yapılabilmesiyle ilişkilendirilir.
Hangi Hicri Ayda Hangi Dinî Gün Var?
Hicri aylardaki dinî günlerin dağılımı düzensizdir; yedi ay dinî gün taşırken diğerlerinde sabit bir gün bulunmaz. Aşağıdaki tablo dağılımı gösterir.
| Hicri ay | Dinî gün | Hicri gün |
|---|---|---|
| Muharrem | Hicri yılbaşı, Aşure Günü | 1 ve 10 Muharrem |
| Rebiülevvel | Mevlid Kandili | 12 Rebiülevvel |
| Recep | Regaip Kandili, Miraç Kandili | İlk cuma gecesi ve 27 Recep |
| Şaban | Berat Kandili | 15 Şaban |
| Ramazan | Oruç ayı, Kadir Gecesi | Ayın tamamı (29 veya 30 gün); Kadir Gecesi Türkiye'de 27. gece idrak edilir |
| Şevval | Ramazan Bayramı | 1-3 Şevval |
| Zilhicce | Arefe, Kurban Bayramı | 9-13 Zilhicce |
Kandillerin miladi karşılıkları kandiller ne zaman yazısında, yıl bazlı tam liste ise dinî günler 2026 takvimi yazısındadır.
Hicri Ay Hesabı Nasıl Yapılır?
Hicri ay hesabı, elde yapılacak basit bir dönüşümle yaklaşık olarak bulunabilir. Kesin sonuç için resmî takvim gerekir, ancak aşağıdaki adımlar yaklaşık karşılığı verir.
- Bilinen bir referans alın: Örneğin 1 Muharrem 1448, yaklaşık 16 Haziran 2026'ya denk gelir.
- Aradaki gün farkını sayın: Hedef tarihe kaç gün olduğunu hesaplayın.
- 29,5 güne bölün: Sonuç, referanstan itibaren geçen ay sayısını verir.
- Ay adını sıradan bulun: Muharrem'den başlayarak bulduğunuz sayı kadar ilerleyin.
- Kalanı gün olarak yazın: Bölme işleminden kalan, ayın kaçıncı günü olduğunu gösterir.
- Resmî takvimle doğrulayın: Hilal gözlemi nedeniyle sonuç ±1 gün sapabilir.
Bu hesap yaklaşık sonuç verir; ibadet ve resmî işlem için Diyanet İşleri Başkanlığı Dinî Günler takvimi esas alınmalıdır.
Dikkat Hicri ay dönüşümü yapan internet araçları farklı hesaplama yöntemleri kullanır ve aralarında bir günlük fark çıkabilir. Oruç başlangıcı, bayram günü ve kandil gibi ibadetle doğrudan ilgili konularda tek belirleyici, ülkenin resmî dinî otoritesinin yayımladığı takvimdir. Bu yazı fetva niteliği taşımaz.
Hicri Takvimi Günlük Hayatta Nasıl Kullanırsınız?
Hicri takvim, ibadet planlamasının yanı sıra seyahat ve bütçe planlamasında da işlevseldir. Aşağıdaki kontrol listesi, takvimi pratikte kullanmanın yollarını gösterir.
- Telefonunuzun takvim uygulamasında hicri tarih gösterimini açtınız mı?
- Ramazan ve Kurban Bayramı tarihlerini gelecek üç yıl için not ettiniz mi?
- Umre veya hac planınızı hicri ay adına göre işaretlediniz mi?
- Nafile oruç günlerini (Muharrem, Şaban, Şevval) takvime yazdınız mı?
- Zekât hesabı için kamerî yıl dönümünüzü belirlediniz mi?
- Kandil tarihlerini Diyanet takviminden doğruladınız mı?
- Hicri yılbaşını yıllık muhasebe tarihi olarak belirlediniz mi?
Recep, Şaban ve Ramazan zincirinin 2026-2027 tarihleri için üç aylar 2026 takvimi yazısı ayrıntı verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hicri aylar sırasıyla nelerdir?
Hicri aylar sırasıyla Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce'dir. Sıralama sabittir ve değişmez. Yıl Muharrem ile başlar, hac ayı olan Zilhicce ile sona erer.
Hicri takvim ne demek?
Hicri takvim, ayın hareketine dayanan ve Hz. Muhammed'in (s.a.v.) Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç kabul eden kamerî takvimdir. Takvim Hz. Ömer döneminde resmî biçimde düzenlenmiştir. Hicretin gerçekleştiği yılın Muharrem ayı birinci yılın başı sayılır.
Hicri yıl kaç gündür?
Hicri yıl 354 veya 355 gündür. Her ay hilalin görülmesine göre 29 ya da 30 gün sürdüğü için yıl uzunluğu değişebilir. Miladi yıl 365-366 gün olduğundan iki takvim arasında yılda yaklaşık 11 günlük fark oluşur ve bu fark her yıl birikir.
Haram aylar hangileridir?
Haram aylar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep'tir. Bu dört ayda savaşın yasaklandığı ve saygı gösterilmesi gerektiği Tevbe suresinin 36. ayetinde bildirilir. Üçü art arda gelir, Recep ise tek başına yer alır.
Üç aylar hangi hicri aylardır?
Üç aylar Recep, Şaban ve Ramazan aylarıdır. Dönem 1 Recep ile başlar ve Ramazan Bayramı'na kadar sürer; yaklaşık 89 gün eder. Recep'te Regaip ve Miraç, Şaban'da Berat, Ramazan'da Kadir Gecesi bu zincir içinde yer alır.
Ramazan hicri takvimde kaçıncı aydır?
Ramazan, hicri takvimin dokuzuncu ayıdır. Kendisinden önce Şaban, sonra Şevval gelir. Kamerî takvim mevsimlerle sabit bağ kurmadığı için Ramazan yaklaşık 33 yıllık bir döngüde tüm mevsimleri dolaşır.
Hicri ay isimleri ne anlama geliyor?
Hicri ay isimleri, takvimin adlandırıldığı dönemin iklim ve toplumsal düzeniyle ilişkilidir. Ramazan "yakıcı sıcak", Cemaziyelevvel "ilk donma ayı", Rebiülevvel ise "ilk bahar" anlamına gelir. Kamerî takvim mevsimlerle sabit bağ kurmadığı için bu adlar bugün mevsimsel karşılık taşımaz.
Hicri ay ne zaman başlar?
Hicri ay, yeni hilalin görülmesiyle başlar ve akşam ezanıyla birlikte yürürlüğe girer. Ay 29 gün sonra hilal görülürse 29, görülmezse 30 gün sürer. Günümüzde birçok ülke gözlemi astronomik hesapla birlikte değerlendirir.
Hangi hicri ayda hac yapılır?
Hac, hicri takvimin son ayı olan Zilhicce'de yapılır. Arafat vakfesi 9 Zilhicce'de, Kurban Bayramı ise 10-13 Zilhicce arasında gerçekleşir. Şevval, Zilkade ve Zilhicce'nin ilk günleri "hac ayları" olarak anılır (Bakara 2/197); hac için ihrama bu dönemde girilir.
Hicri yılbaşı ne zaman kutlanır?
Hicri yılbaşı, 1 Muharrem gününe denk gelir. Hicri 1448 yılbaşı yaklaşık 16 Haziran 2026'ya, 1449 yılbaşı ise yaklaşık 5 Haziran 2027'ye denk gelir. Gün, kutlama yerine muhasebe ve dua ile karşılanan bir gün olarak değerlendirilir.
Hicri tarihi nasıl hesaplarım?
Hicri tarihi yaklaşık olarak hesaplamak için bilinen bir referans tarih alınır, aradaki gün farkı bulunur ve 29,5'e bölünür. Bölme sonucu geçen ay sayısını, kalan ise ayın gününü verir. Sonuç yaklaşıktır; ibadet için resmî takvim esas alınmalıdır.
Umre programlarındaki hicri ay adları ne işe yarar?
Umre programlarında geçen Şaban, Ramazan, Şevval gibi hicri ay adları, programın hangi döneme denk geldiğini gösterir. Ramazan, özellikle son on günü, umrenin en kalabalık dönemlerinden biridir. Hac mevsimine yaklaşıldığında umre girişlerine Suudi Arabistan'ın duyurduğu takvime göre ara verilebildiği için tarihler her yıl resmî duyurulardan kontrol edilmelidir.
Sonuç
Hicri aylar sırasıyla Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce'dir. Ay uzunlukları hilale bağlı olduğu için hicri yıl 354-355 gün sürer ve miladi takvime göre yılda yaklaşık 11 gün öne kayar. Bu kayma, umre ve hac takvimlerini her yıl yeniden hesaplamayı zorunlu kılar. İslami Turlar, umre başta olmak üzere hac, Kudüs, kültür ve gemi turları için bilgi rehberi ve tur firması karşılaştırma platformudur; seyahat acentesi değildir, tur satmaz, rezervasyon almaz ve otel-villa hizmeti sunmaz.
Karar özeti: Bir program planlıyorsanız önce hedeflediğiniz hicri ayı belirleyin, sonra o ayın miladi karşılığını Diyanet takviminden doğrulayın.
Anahtar Noktalar
- Hicri takvimde 12 ay bulunur ve sıralama Muharrem ile başlayıp Zilhicce ile biter.
- Hicri ay hilale göre 29 veya 30 gün, hicri yıl 354 veya 355 gün sürer.
- Haram aylar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep'tir; bu husus Tevbe suresi 36. ayette bildirilir.
- Hicri takvim miladi takvime göre yılda yaklaşık 11 gün öne kayar; aynı ay 33 yılda bir tüm mevsimleri dolaşır.
- Hac, hicri takvimin son ayı olan Zilhicce'de yapılır; Arafat vakfesi 9 Zilhicce'dedir.
Veri ve Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi "Hicrî Takvim", "Haram Aylar" ve ilgili ay maddeleri (Eylül 2026), Diyanet İşleri Başkanlığı Dinî Günler takvimi (Eylül 2026) — Bilgiler Eylül 2026 itibarıyla derlenmiştir; hicri-miladi karşılıklar hilal gözlemine bağlı olarak ±1 gün değişebilir.
Dinî günlerin 2026-2027 tarihlerini görün
İslami Turlar tur satmaz; yolculuğu planlarken işinize yarayacak rehberler ve sık sorulan sorular hazırlar. Program ve fiyatı lisanslı acenteden teyit edin.
